پيوسته موذى آنها بودند در اين جمله دستور داده شده است كه جنگ كنيد تا بر آنها چيره شويد و از شرشان آسوده شويد و آشوب و ناراحتى نباشد . طبرى از مفسّرين قديم نقل كرده است : مقصود از فتنه شرك است و كفر و دستور جنگ براى آن است كه شرك و كفر نابود شود . * ( وَيَكُونَ الدِّينُ لِلَّه ) * - 192 طبرى از قتاده و ديگران نقل است : مقصود از دين عبادت است و جنگ با كفّار براى آن بوده است كه خداپرست شوند و نماز بخوانند و زكات بدهند . * ( فَلا عُدْوانَ ) * - 192 طبرى : در اين جمله عدوان بمعنى تجاوز و ستم نيست مقصود مجازات و سزاى عمل ظالم است . و اين جمله مانند آن است كه بگوئى : اگر به من ستم كنى همان را از من خواهى ديد نظير اين آيه است : « يسخرون من اللَّه سَخِرَ اللَّه مِنْهُمْ » . فخر : عدوان يعنى كشتن و اينجور كشتن ستم نيست بلكه سزاى ستم است مثل اين آيه : « جَزاءُ سَيِّئَةٍ سَيِّئَةٌ مِثْلُها » . * ( الشَّهْرُ الْحَرامُ بِالشَّهْرِ الْحَرامِ ) * - 192 فخر : چون اقدام بجنگ و اسلحه برداشتن در ماه‌هاى حرام براى مردم ناگوار بود اين آيه براى آرامش خاطر آنها است كه چون اعراب در ماه حرام با اسلحه مانع پيغمبر شدند از ورود بمكّه و انجام عمره در ذو القعده‌ى سال گذشته امسال كه شما با اسلحه وارد حرم شديد در برابر عمل سال گذشته‌ى آنها است و اگر اين كار شما بنظرتان دشوار است ناراحت نباشيد كه كافران پيشدستى بچنين كار كرده‌اند . * ( وَالْحُرُماتُ قِصاصٌ ) * - 193 مجمع : مجاهد گفته است : چون اعراب پيغمبر را از ورود بمكّه مانع شدند و